Vepra poetike e Kostandin Kavafis, frymëmarrje për shpirtin

Në SHBA, muaji Prill i është dedikuar i tëri poezisë. Ne në Shqipëri nuk e festojmë poezinë vetëm në një periudhë të caktuar,por nëpërmjet ''Një tufë rrezesh nëpër RE'' mundohemi të flasim për të sa më shpesh. Poezia është ushqim për shpirtin, ndricon mendjen njerëzore dhe lulëzon frymëzimin.

Këtë javë do të prezantojmë për lexuesit dhe dashamirësit e poezisë, një nga poetët emblematik të letërsisë greke dhe të asaj perëndimore, Kostandin Kavafis. Ai jetoi në fund të shek. XIX- fillim të shkullit XX, banoi në Aleksandri, u arsimua në Angli dhe ishte një poliglot. Kavafis shkroi rreth 154 poezi dhe solli me poezitë e tij një frymë sa realiste edhe filozofike. Ai zgjodhi mos ta botonte kurrë para vdekjes veprën e tij të plotë, por preferonte botimet sporadike në gazeta dhe revista të kohës.

Në gjuhën shqipe përpjekjet për të sjell Kavafsin e madh kanë qenë të shumta. Emra të njohur të letrave shqipe kanë provuar ta përshtasin atë në shqip nga gjuhë të dyta e të treta, por vepra e tij e plote poetike, erdhi e shqipëruar nga Aristotel Spiro, një delvinjot, i cili punoi mbi poezitë në gjuhën origjinale dhe e pasuroi librin me një parathënie brilante, me komente mbi cdo poezi dhe së fundmi me një informacion të vyer e të detajuar për poezitë e Kavafisit, të kthyera në kenge nga kompozitor të ndryshëm grek.

Poezitë e Kavafit janë koncize dhe të hedhin në mendime. Kryesisht ai e zhvilloi poezinë e tij në tre tema të ndryshme.

Së pari, poezitë me karakter historik, në të cilat ai tregonte admirimin për periudhën helenistike dhe evokonte figurat dhe ngjarjet e historisë së lavdishme. Ndër këto poezi të bukura mund të përmendim ''Kuajt e Aklit" ku thuhet:

''  Patroklin si e panë vrarë përtokë,

   atë qe ish kaq trim, i fortë e kaq i ri,

   ia nisën gjëmës kuajt e Akilit;

   natyrë e tyre e pavdekshme ndërkrehej

   për vepër vdekjeje si kjo që po vështronte.

   Kryet tundnin, luanin krifet e gjata,

   dheun e rrihnin me këmbe dhe vajtonin

   tek e ndienin Patroklin të pajetë e të fikur,

   tashmë një mish të rëmdomtë - me shpirtin të humbur,

   të pambrojtur - krejt pa frymë -

   në Asgjënë e madhe me fytyrën kthyer nga jeta. ''

Së dyti, poezitë romantike dhe sensuale kanë në themel të tyre dashurinë. Ndërkohë që i lexon ndjen lirizmin mjeshtëror me të cilin janë shkruar. Nëpërmjet këtyre poezive preken tema të ndjeshme, jetësore dhe emocionale. Vecantia  e tyre është se kryesisht ato i referohen së shkuarës.

Së treti, poezitë filozofike janë ato që mbajnë kurorën e lavdisë në veprën e tij. Kavafis mundohet të japi një zgjidhje të mendimeve  njerëzore,të sprovave në jetët tona dhe të cdo vështirësie që hasim në përditshmëri e që në mendjet tona nuk dimë t'i vendosim një emër. Ndër to mund të përmendim poezitë si ''Muret'',  ''Qirinjtë'' etj.

Në përfundim, mund të them se Kavafi ishte një nga ata autor, i cili revolucionarizoi poezinë dhe do e bëj këtë edhe me mendimet e cdo lexuesi. Kjo është nje veper poetike, të cilën nësë e rrëmben në duar një herë, nuk e ndan më për gjithë jetën.

Ju ftoj në leximin e kësaj vepre poetike unike.

Lexohemi të shtunën e ardhshme,

©RE