‘’Njohja me dhimbjen, të bën të pathyeshëm.’’
Kasem Trebeshina është shkrimtar, poet e dramaturg, tepër i
vecante i letrave shqipe. Fati deshi, që vepra dhe figura e tij të denigroheshin
për vite me rradhë, gjatë kohës së regjimit komunist e ai vetë të vuante dënimin
në burgun më të egër të historisë së Shqipërisë, për 30 vite të jetës së tij.
Trebeshina ishte një njeri revolucionar dhe në veprat e tij përcillet
lirisht fryma bashkëkohore, moderne dhe e pazakontë për autorë të tjerë
shqiptar.
Në novelën e tij ‘’Odin Mondvalsen’’ ai përshkruan jetën
politike dhe shoqërore, sipas mendimeve dhe kujtimeve të një të sëmuri psikik,i
cili vuan në spitalin e burgut, gjatë regjimit komunist. Ngjarjet nuk kanë një
rrjedhë logjike dhe as nuk respektojnë kronologjinë. Ato vijnë të shkëputura, të
vështira për t’u deshifruar dhe të
pakuptueshme.
Në mënyrë të cuditshme, por njëkohësisht tepër të hollë dhe të
koklavitur shfaqet transformimi i njeriut gjatë diktatures, denigrimi i dinjitetit
njerezore, humbja e të drejtave themeltare, vuajtjet e panevojshme, lufta e
klasave, shtypja e intelektualeve, figura e diktatorit dhe gjithë mekanizmat e
pështirë, që ai kishte krijuar për të
shpërfytyruar popullin e për të ruajtur postin e tij.
Personazhi kryesor, i cili vuan për vite të tëra jo vetëm sëmundjen,
por dhe izolimin në kushtet e një burgu të tmerrshëm e ka humbur krejtësisht lidhjen me
realitetit. Asnjëherë gjatë veprës nuk shfaqet arsyeja pse ai është dënuar e
bugosur, sepse një i sëmurë mendor është i pambrojur moralisht, fizikisht e
mendërisht të përballet me një akuzë mbi një sulm politik.
I semuri shpreh gjithmonë mendimet, të cilat i kalojnë në
mendje dhe nuk ka fuqinë mentale të njohi rrezikun e të ndalojë veten kur
logjikisht është duke thënë dicka të ndaluar, e cila mund të rëndojë pozitat e
tij e tij kushtojë shumë, por fundja cfarë i ka mbetur atij te gjorit. Ai është
si një femijë i pambrojur, i ciltër, i cili nuk e njeh rrezikun dhe nuk di të gënjejë.
Gjithashtu, gjatë rrëfimit duket se i sëmuri flet për një histori dashurie, të
cilën e përshkruan si mes ëndrrës dhe iluzionit e halucinacioneve. Një histori, e cila nuk del kurrë e qartë mjaftueshëm dhe
nuk zbulohet plotësisht.
Ndër të tjera, një e vecantë e këtij romani është forma e
tij. Ky roman nuk ndjek një rrjedhë kronologjike dhe as nje rrjedhë koherente.
Kapitujt paraqiten të ngatërruar, jo sipas rradhës klasike, që ne jemi mesuar të
lexojme, e për rrjedhojë edhe ngjarjet gërshtohen me njëra-tjetrën në një mënyrë
të cuditshme.
Ky roman përcaktohet si me karakter surrealist, pikërisht
prej deformimeve të pazakonta , të cilat
hasen në të.
Në përfundim mund të them se një roman i tille është një sënduk
pandore per historinë e dhimbshme, të cilën kanë kaluar qindra e mijëra vetë në
vitet e ‘’Mbretërisë së Hadit’’. Gjithashtu, gjinia e tij e vecantë në të
shkruar e ben një magji lënduese, por njëkohësisht interesante.
Fundjava mund të jetë koha më e mirë, për të njohur historinë
e për t’u përfshirë në penën e Trebeshinës.
Ju ftoj në leximin e ‘’Odin Mondvalsen’’,
©RE
Comments
Post a Comment